Hallucineren met management dashboards

Een onderdeel van onze workshop Effectief Rapporteren is het beschrijven van hoe mensen waarnemen. Vooral ons visuele waarnemingsvermogen is van belang bij het effectief inzetten en gebruiken van management dashboards en rapporten.

Onze visuele waarneming wordt vaak vergeleken met een camera. In ons oog zit, net als in een fototoestel, een compleet lenzenstel, een diafragma en een lichtgevoelige filmplaat. Het oog heeft twee lenzen: het hoornvlies (cornea) en de eigenlijke lens (ooglens). Tussen de twee lenzen bevindt zich het diafragma. Dit is de pupil. Aan de binnenkant van de oogbol ligt de gevoelige filmplaat, het netvlies of retina. Het lenzenstelsel zorgt ervoor dat op het netvlies een scherpe afbeelding komt.

Het bovenstaande beschrijft in grote lijnen wel de werking van ons oog, maar zeker niet hoe onze visuele waarneming werkt. We zien namelijk niet met onze ogen, maar met onze hersenen.

Belangrijker nog: het zien met onze hersenen is niet alleen gebaseerd op de signalen van onze ogen, maar ook op zaken als motivatie en eerdere ervaringen. Zo lijkt het dat er veel meer rode auto's rondrijden nadat je er zelf één rijdt en zie je overal eten zodra je honger begint te krijgen. Met andere woorden: je ziet wat je wilt zien.

Door onze hersenen zien we geen objectief beeld van onze omgeving, maar slechts een interpretatie of mening van onze hersenen over de omgeving. Er zijn een groot aantal factoren die invloed hebben op dat beeld, ook wel cognitieve bias genoemd. Het komt er eigenlijk op neer dat we allemaal de hele dag aan het hallucineren zijn.

Is dit dan slecht? Zeker niet. Onze visuele waarneming werkt geweldig goed. Je moet alleen wel rekening houden met cognitieve biases en zorgen dat je juist de sterke kanten gebruikt.

pre-attentive eigenschappen

Zo zijn er visuele eigenschappen die heel snel, eenvoudig en accuraat verwerkt kunnen worden door onze hersenen. Deze eigenschappen noemen we pre-attentive: we hoeven er niet bewust over na te denken. Door gebruik te maken van deze pre-attentive eigenschappen in onze management dashboards zorgen we dat informatie snel, eenvoudig en accuraat verwerkt wordt door onze hersenen. Er zijn 3 groepen van pre-attentive eigenschappen die zich goed lenen voor het visueel presenteren van gegevens: vorm, kleur en positie.

Om verschillen in waarden uit te drukken kunnen we het beste gebruik maken van lengte en positie. Als we de waarden alleen bij benadering willen uitdrukken kunnen we daarnaast ook gebruik maken van breedte, omvang en kleurintensiteit.

Klik om dit te delenKlik om dit te delen