Gezocht: misleidende grafiek

In haar blog voor Forbes geeft Naomi Robbins wekelijks praktische tips op het gebied van effectief rapporteren. Zo schreef zij begin maart een aardig artikel over het vinden van misleidende en bedrieglijke grafieken.

Blijkbaar wordt er veel gezocht op termen als: misleiden en bedriegen in combinatie met grafiek. Ook wij krijgen regelmatig bezoekers op deze website die in Google deze zoektermen hebben gebruikt (met name de Engelse vertalingen als misleading, deceptive en charts). Nu is het lastig om te bepalen wat deze personen precies willen met voorbeelden van grafieken die misleiden en/of bedriegen. Ik ga er gemakshalve vanuit dat zij willen leren van hoe het niet moet. Ze zijn dus (hopelijk) op zoek naar tips om hun grafieken beter en effectief te maken.

Nu zijn er de laatste jaren ontelbare publicaties verschenen over dit onderwerp. Van bijvoorbeeld auteurs als: Edward Tufte, Stephen Few, Donna Wong, Alberto Cairo, etc. Echter, William Cleveland schreef al in 1968 zijn “The Elements of Graphing Data”, de basis van het gelijknamige boek uit 1994. Cleveland vertelt in zijn boek over de criteria waaraan een goede grafiek moet voldoen. Zijn filosofie is: “minimaliseer de mentale gymnastiek die de lezer moet uitvoeren om de grafiek te doorgronden”.

In het paper “Good Graphs: Graphical Perception and Data Visualization” vat Nina Zumel de belangrijkste eigenschappen van een goede grafiek samen met de volgende punten:

  • Maak belangrijke verschillen groot genoeg om waar te nemen (zie afbeelding 2)
  • Voorkom grote spreiding van de waarden binnen één grafiek (zie afbeelding 3)
  • Als je een verschil wilt analyseren, laat het verschil dan zien (zie Directe duidelijkheid)
  • Als je geïnteresseerd bent in het relatieve verschil (bijv. groei%), toon dan het relatieve verschil (zie Logische schalen)

Verschil tussen de twee staven is te klein om goed waar te nemen (links), maar door iedere balk te omkaderen met een gelijk kader (rechts) wordt het verschil duidelijk

Door de grote spreiding (hier: piek voor 1.500) is het niet goed mogelijk om het patroon na 1.500 goed te zien

Daarnaast moeten we niet afgeleid worden bij het lezen en interpreteren van de grafiek door zogenaamde chartjunk. Om chartjunk te voorkomen wil ik afsluiten met: “de grafiek is pas af als er niets meer af kan”.