De "trend" is negatief… PANIEK!

Al lees je geen kranten en kijk je niet naar het nieuws, het is bijna onmogelijk om niet op de hoogte te zijn van de economische tegenwind. Als je wel regelmatig een krant leest of naar de radio luistert wordt je overspoeld door berichten als:

Deze voorbeelden hebben niet alleen gemeen dat ze gaan over economische tegenwind, maar ook nog iets anders. In alle gevallen worden hier conclusies getrokken (het gaat minder) door twee waarden met elkaar te vergelijken: de huidige maand met één eerdere maand (vorige maand of zelfde maand vorig jaar).

In het bedrijfsleven doen we precies hetzelfde. Zo bevat menig management dashboard of rapport een samenvatting als in afbeelding 1. De meesten hebben alleen oog voor de KPI’s met de grootste afwijking, want die zijn toch het belangrijkst? Dus ook hier reageren we (meestal heftig) op het verschil tussen slechts twee resultaten.

Het vreemde is dat ieder proces naast speciale variatie ook natuurlijke variatie kent. Speciale variatie is de afwijking die een signaal geeft (gaat het echt beter of slechter). Natuurlijke variatie ontstaat doordat ieder proces of meetinstrument enige vorm van variatie kent die we “normaal” noemen. Neem bijvoorbeeld de omzet van een winkel. Als we kijken naar de verkoopcijfers per maand moeten we rekening houden met zaken als: hoeveel dagen in de betreffende maand was de winkel open, hoeveel feestdagen zijn er geweest, was het een zonnige maand, etc, etc. Al deze zaken hebben invloed op de verkoopcijfers, maar als we de huidige maand vergelijken met de vorige maand dan worden deze vaak niet meegenomen. We horen alleen: “Verkopen detailhandel in de lift!”.

Echter, voordat we conclusies kunnen trekken moeten we onderscheid maken tussen ruis (natuurlijke variatie) en het echte signaal (speciale variatie). Een geweldig hulpmiddel om deze echte signalen te kunnen herkennen is de zogenaamde Control chart. Deze hebben we al eerder kort beschreven in het artikel Vertrouwen in uw management dashboard is goed, maar controle is beter.

In zijn boek Understanding variation geeft Donald Wheeler met voorbeelden aan hoe je Control Charts moet gebruiken om de echte signalen te zien. Met zijn aanpak wordt je niet langer afgeleid door de ruis. Jammer genoeg is “Understanding variation” in Nederland bijna niet te krijgen. Kijk dus goed rond of je ergens het boek kunt vinden, want het is van onschatbare waarde en blinkt uit in eenvoud. Ik heb gelukkig vorige week een exemplaar kunnen bemachtigen op Marktplaats en het in een paar uurtjes kunnen lezen.

Hiermee is niet gezegd dat de krantenkoppen van het begin van dit artikel niet juist kunnen zijn, maar doordat ze uitgaan van een signaal inclusief ruis weten we het niet. Negeer dus de ruis en concentreer op de signalen.