De taartgrafiek: William’s laatste uitvinding

Ook ik was van de partij bij de workshop van Stephen Few in Mei. Een terugkerend fenomeen gedurende deze workshop was het bekritiseren van de taartgrafiek. We hebben hier al eerder over geschreven. Waarom is de taartgrafiek eigenlijk zo populair? Tijdens mijn zoektocht naar het antwoord kwam ik een artikel tegen van Ian Spence over de geschiedenis van de taartgrafiek.

Duidelijk is dat de Schot William Playfair in 1801 de eerste taartgrafiek gemaakt heeft. Dit heeft hij gedaan nadat hij de staafgrafiek en de lijngrafiek een aantal jaar eerder al had uitgevonden. Hij mag dan ook met recht als een van de grondleggers van modern rapporteren gezien worden. Maar was deze dag in 1801 dan een slechte dag van William? Hij kende namelijk al het alternatief voor de taartgrafiek (zijn eigen staafgrafiek), maar besloot toch de taartgrafiek toe te passen.

In zijn boek waar hij de taartgrafiek voor het eerst gebruikt geeft hij het volgende aan over het gebruik van grafieken: “making an appeal to the eye when proportion and magnitude are concerned, is the best and readiest method of conveying a distinct idea.” Vrij vertaald: Als je slechts wil vergelijken op grootte en proportie dan kun je dat het beste doen met grafieken die aantrekkelijk zijn voor het oog. Zijn invulling hiervan was:

De grafiek werkt als volgt:
Elke cirkel is een land. De grootte van de cirkel staat voor het landoppervlak, de lijn links van de cirkel de populatie, de lijn rechts de inkomsten etc. Maar waar is nu de taartgrafiek? Dat is het tweede bolletje, namelijk Turkije:

De verdeling van heel Turkije is opgedeeld in Europees, Afrikaans en Aziatisch Turkije. Het gebruik van de eerste taartgrafiek was dan ook een vernieuwing in een “grafiek” die we nu een infographic zouden noemen. En hiervoor gelden nu eenmaal andere regels, alhoewel Michel daar nog niet helemaal uit is…

William was zich heel bewust van de beperkingen van dit grafiektype, hij heeft ze namelijk later nog maar tweemaal gebruikt. Meneer Few heeft dus helemaal gelijk dat een taartgrafiek niet efficiënt is en dus niet thuis hoort in zakelijke gegevensoverdracht, maar met William ben ik het eens dat ook een aantrekkelijke vorm van groot belang is.

Tenslotte komen we dan bij de belangrijkste les van de workshop: Besef goed welk verhaal de grafiek moet vertellen… en wees voorzichtig in het gebruik van de taartgrafiek!