KPI’s zijn niets, KPI’s opstellen is alles

Al eerder heb ik mijn verbazing uitgesproken over hoe door veel organisaties KPI’s worden bepaald. Blijkbaar is het niet nodig om ons te concentreren op echt belangrijke zaken, maar rommelen we liever aan met marginale (vaak operationele) activiteiten doordat we niet weten wat belangrijk is.

Wellicht dat je nu denkt: waar heeft hij het over?

Vorige week vertelde ik aan een groep managers over de PuMP methode van Stacey Barr. Aan het einde van dat gesprek kwam toch weer die vraag: “Hebben jullie niet een lijst van standaard KPI’s voor onze bedrijfstak?”

Naast eerder genoemde nadelen (5 mooie KPI’s alstublieft…) zit er nog een andere grote vergissing achter deze vraag: het gaat namelijk helemaal niet om de KPI’s.

Een organisatie heeft doelen die ze behalen wil. Een KPI is slechts een hulpmiddel en bovendien alleen maar de uitkomst van een leerzaam proces.

Bij het opstellen van je KPI’s worden al je aannames opnieuw getoetst: wat willen we eigenlijk bereiken en wat doen we om deze doelen te verwezenlijken? Het doorlopen van dit proces is veel belangrijker dan de uiteindelijke uitkomst: de KPI.

Een goed hulpmiddel bij dit proces is het zogenaamde results-mapping. Results-mapping helpt een organisatie niet alleen bij het bepalen welke resultaten van belang zijn, maar ook bij het begrijpen waarom het belangrijk is deze resultaten te bewaken.

In de middelste cirkel gaat het over de resultaten voor alle belanghebbenden (stakeholders). Met andere woorden: wat ervaren klanten, medewerkers, aandeelhouders, omgeving, etc als de organisatie zijn doelen bereikt. Deze resultaten zijn het beste bewijs dat een organisatie (op lange termijn) succesvol is.

Om dit te illustreren een voorbeeld van een brandweer organisatie. Deze heeft in de middelste cirkel onder andere een resultaat als: minder doden veroorzaakt door brand.

De volgende cirkel gaat meer over de middellange termijn. Vaak zijn dit de resultaten als gevolg van de strategie van een organisatie. Dit zijn dus de resultaten die aangeven dat de gekozen strategie succesvol is. Voor de brandweer zijn dit bijvoorbeeld resultaten als: branden worden voorkomen.

Vervolgens gaat de blauwe cirkel over de resultaten van de belangrijkste (end-to-end) processen. Bij de brandweer kunnen dit dus zaken zijn als: alle huizen hebben een rookalarm.

De buitenste cirkel zijn de resultaten van de belangrijkste activiteiten. Bij de brandweer is dit bijvoorbeeld: onze veiligheidsboodschappen worden begrepen door de gemeenschap.

Bij het opstellen van de result-map gaat het dus niet om de KPI’s, maar om de resultaten die je wilt behalen. Pas nadat de result-map helemaal is uitgewerkt is het tijd om te gaan zoeken naar de bijbehorende KPI’s.

Het doorlopen van deze stappen kost tijd, dat is waar. Echter, het klakkeloos overnemen van KPI’s van een ander kost nog veel meer. Voor het opstellen van je KPI’s geldt precies hetzelfde als voor het opstellen van je strategie: dat moet je zelf doen en zeker niet uitbesteden.